Έχετε υγιές βάρος - ΔΜΣ;
Ο ΔΜΣ, δηλαδή ο Δείκτης Μάζας Σώματος (BMI – Body Mass Index), εκφράζει τη σχέση μεταξύ του σωματικού βάρους και του ύψους. Στους ενήλικες χρησιμοποιείται ως ένα απλό εργαλείο για την ταξινόμηση του βάρους σε γενικές κατηγορίες, όπως λιποβαρές, φυσιολογικό βάρος, υπέρβαρο και παχυσαρκία. Μπορεί να προσφέρει μια γρήγορη πρώτη ένδειξη, αλλά δεν αποτελεί από μόνος του πλήρη αξιολόγηση της υγείας ενός ατόμου.
Για να υπολογίσετε τον ΔΜΣ σας, διαιρέστε το βάρος σας σε κιλά με το τετράγωνο του ύψους σας σε μέτρα: ΔΜΣ = βάρος (kg) / ύψος² (m²). Είναι σημαντικό το ύψος να καταχωρίζεται σε μέτρα και όχι σε εκατοστά.
Για παράδειγμα, ένα άτομο που ζυγίζει 65 kg και έχει ύψος 1,70 m έχει ΔΜΣ 65 / (1,70 × 1,70) = 22,49. Για έναν ενήλικα, η τιμή αυτή βρίσκεται μέσα στο εύρος του φυσιολογικού βάρους.
Στο Διαδίκτυο υπάρχουν πολλές αριθμομηχανές ΔΜΣ που κάνουν αυτόματα τον υπολογισμό. Το αποτέλεσμα, ωστόσο, πρέπει να αντιμετωπίζεται ως δείκτης προσανατολισμού και όχι ως αυτόματη διάγνωση ή απόδειξη ότι ένα άτομο είναι ή δεν είναι υγιές.
Ένας σημαντικός περιορισμός του ΔΜΣ είναι ότι βασίζεται μόνο στο βάρος και το ύψος. Δεν μετρά άμεσα τη σύσταση του σώματος και δεν ξεχωρίζει πόσο από το βάρος προέρχεται από μυϊκή μάζα και πόσο από λιπώδη ιστό. Για τον λόγο αυτό, δύο άτομα με τον ίδιο ΔΜΣ μπορεί να έχουν πολύ διαφορετική σωματική σύσταση.
Το ελληνικό θεραπευτικό πρωτόκολλο για την παχυσαρκία επισημαίνει ότι άτομα με φυσιολογικό ή χαμηλό σωματικό λίπος αλλά αυξημένη μυϊκή μάζα μπορεί να ταξινομηθούν λανθασμένα ως υπέρβαρα όταν χρησιμοποιείται μόνο ο ΔΜΣ. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε αθλητές δύναμης, bodybuilders και άλλα πολύ μυώδη άτομα. Επομένως, ένας υψηλότερος ΔΜΣ δεν σημαίνει αυτομάτως ότι υπάρχει αντίστοιχα υψηλή ποσότητα σωματικού λίπους.
Για πιο ολοκληρωμένη εκτίμηση μπορούν να χρησιμοποιηθούν συμπληρωματικές μετρήσεις. Η περίμετρος της μέσης, για παράδειγμα, δίνει πληροφορίες για την κατανομή του λίπους στην κοιλιακή περιοχή και χρησιμοποιείται μαζί με τον ΔΜΣ στην αξιολόγηση της παχυσαρκίας. Ανάλογα με την περίπτωση, ένας επαγγελματίας υγείας μπορεί να συνεκτιμήσει επίσης τη μεταβολή του βάρους με τον χρόνο, τη φυσική δραστηριότητα, την αρτηριακή πίεση, εργαστηριακές εξετάσεις και άλλους παράγοντες.
Γι’ αυτό είναι προτιμότερο να αποφεύγονται απόλυτες διατυπώσεις όπως «φυσιολογικός ΔΜΣ σημαίνει ότι δεν υπάρχει κανένας κίνδυνος» ή «ΔΜΣ πάνω από 30 καθορίζει από μόνος του πόσο μεγάλο είναι το προσωπικό πρόβλημα υγείας». Ο ΔΜΣ είναι χρήσιμος για γενική ταξινόμηση, αλλά η προσωπική αξιολόγηση χρειάζεται περισσότερες πληροφορίες.
Αν θέλετε να παρακολουθείτε το βάρος σας στο σπίτι, μπορείτε να χρησιμοποιείτε μια ζυγαριά μπάνιου και να κάνετε τις μετρήσεις σε όσο το δυνατόν παρόμοιες συνθήκες. Αν σας ενδιαφέρει να παρακολουθείτε και πρόσθετες ενδείξεις πέρα από το σωματικό βάρος, μπορείτε να δείτε τις ζυγαριές ανάλυσης σώματος. Στην ίδια κατηγορία διατίθεται, μεταξύ άλλων, η Tanita BC-545N. Οι οικιακές μετρήσεις είναι χρήσιμες κυρίως για την παρακολούθηση της εξέλιξης και δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ιατρική διάγνωση.
Κατά την παρακολούθηση του βάρους, μεγαλύτερη αξία έχει συνήθως η τάση σε βάθος χρόνου παρά μία μεμονωμένη μέτρηση. Το βάρος μπορεί να παρουσιάζει φυσιολογικές καθημερινές διακυμάνσεις, γι’ αυτό βοηθά να ζυγίζεστε υπό παρόμοιες συνθήκες και να εξετάζετε τη συνολική πορεία.
Πώς ερμηνεύεται ο ΔΜΣ στους ενήλικες;
- Λιποβαρές: ΔΜΣ μικρότερος από 18,5 kg/m².
- Φυσιολογικό βάρος: ΔΜΣ από 18,5 έως 24,9 kg/m².
- Υπέρβαρο: ΔΜΣ από 25,0 έως 29,9 kg/m².
- Παχυσαρκία: ΔΜΣ ίσος ή μεγαλύτερος από 30,0 kg/m².
Οι παραπάνω τιμές αφορούν την ταξινόμηση ενηλίκων και είναι χρήσιμες ως γενικό σημείο αναφοράς. Η σωστή ερμηνεία πρέπει να λαμβάνει υπόψη τη σωματική σύσταση, την κατανομή του λίπους και το συνολικό ιατρικό και λειτουργικό προφίλ του ατόμου.
Αν το βάρος σας αλλάζει αισθητά χωρίς προφανή αιτία, αν ο ΔΜΣ φαίνεται να μην αντιπροσωπεύει σωστά τη σωματική σας διάπλαση ή αν χρειάζεστε εξατομικευμένη αξιολόγηση, απευθυνθείτε σε γιατρό ή άλλο κατάλληλα καταρτισμένο επαγγελματία υγείας. Ο ΔΜΣ είναι ένα χρήσιμο σημείο εκκίνησης, όχι η τελική απάντηση.
Πηγή: Υπουργείο Υγείας – Θεραπευτικό Πρωτόκολλο για την Παχυσαρκία.
