Μπαχαρικά και βότανα στα τρόφιμα

Τα βότανα και τα μπαχαρικά μπορούν να δώσουν ένταση, άρωμα και ποικιλία στο φαγητό. Συχνά συνδέονται και με ισχυρισμούς για την υγεία, όμως αυτοί χρειάζονται προσεκτική αξιολόγηση. Για ορισμένα φυτικά τρόφιμα υπάρχουν μελέτες που δείχνουν πιθανές επιδράσεις, ενώ για άλλα τα διαθέσιμα στοιχεία είναι περιορισμένα ή αφορούν συγκεκριμένα συμπληρώματα και όχι τις συνηθισμένες ποσότητες που χρησιμοποιούνται στη μαγειρική. Για αυτό είναι σημαντικό να ξεχωρίζουμε τη χρήση ενός μπαχαρικού στο φαγητό από τη χρήση συμπυκνωμένων εκχυλισμάτων ή συμπληρωμάτων.

Σκόρδο στο φαγητό

Το σκόρδο είναι ένα από τα πιο χαρακτηριστικά αρωματικά της κουζίνας και χρησιμοποιείται σε πολλές διαφορετικές συνταγές. Οι ισχυρισμοί για την υγεία του, όμως, συχνά παρουσιάζονται πιο απόλυτα από όσο επιτρέπουν τα στοιχεία.

Σύμφωνα με την αξιολόγηση του National Center for Complementary and Integrative Health, τα συμπληρώματα σκόρδου μπορεί να προκαλούν μικρές μειώσεις της χοληστερόλης και της αρτηριακής πίεσης σε ορισμένες ομάδες. Αυτό δεν σημαίνει ότι το σκόρδο αποτελεί θεραπεία για την υπέρταση ή την υψηλή χοληστερόλη.

Οι ισχυρισμοί ότι το σκόρδο προλαμβάνει τον καρκίνο ή ενισχύει σημαντικά το ανοσοποιητικό σύστημα δεν υποστηρίζονται επαρκώς από τα διαθέσιμα στοιχεία. Επίσης, δεν είναι σωστό να λέγεται ότι το σκόρδο δεν έχει παρενέργειες. Ειδικά τα συμπληρώματα σκόρδου μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο αιμορραγίας και να αλληλεπιδράσουν με ορισμένα φάρμακα.

Τσίλι στο φαγητό

Το τσίλι χρησιμοποιείται κυρίως για την έντονη, καυτερή γεύση του και μπορεί να αλλάξει σημαντικά τον χαρακτήρα ενός πιάτου ακόμη και σε μικρή ποσότητα. Συχνά του αποδίδονται επιδράσεις στην πίεση, τη χοληστερόλη, την πέψη ή τον μεταβολισμό, αλλά τέτοιοι γενικοί ισχυρισμοί δεν πρέπει να παρουσιάζονται ως βέβαια γεγονότα χωρίς συγκεκριμένη τεκμηρίωση.

Μια μετα-ανάλυση τεσσάρων προοπτικών μελετών κοόρτης, με περισσότερους από 560.000 συμμετέχοντες, βρήκε ότι η κατανάλωση τσίλι συσχετίστηκε με χαμηλότερη συνολική, καρδιαγγειακή και σχετιζόμενη με καρκίνο θνησιμότητα. Πρόκειται όμως για παρατηρησιακή συσχέτιση και όχι για απόδειξη ότι το τσίλι προκαλεί μεγαλύτερη διάρκεια ζωής ή προστατεύει άμεσα από συγκεκριμένες ασθένειες.

Μαϊντανός στο φαγητό

Ο μαϊντανός είναι ένα κλασικό φρέσκο μυρωδικό που μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε σαλάτες, σούπες, σάλτσες, πατάτες και πολλά μαγειρευτά. Το αρχικό κείμενο παρουσίαζε τον μαϊντανό ως λύση για προβλήματα της ουροδόχου κύστης, του ουροποιητικού και για ελλείψεις μετάλλων. Τέτοιοι θεραπευτικοί ισχυρισμοί δεν πρέπει να διατυπώνονται χωρίς συγκεκριμένη τεκμηρίωση.

Στη μαγειρική, ο μαϊντανός είναι προτιμότερο να παρουσιάζεται ως ένα αρωματικό συστατικό που προσθέτει φρεσκάδα και ταιριάζει ιδιαίτερα καλά σε πιάτα με σκόρδο.

Τζίντζερ στο φαγητό

Το τζίντζερ έχει έντονη, φρέσκια και ελαφρώς καυτερή γεύση και χρησιμοποιείται σε πολλά πιάτα και ροφήματα. Διατίθεται φρέσκο, αποξηραμένο, σε σκόνη, τουρσί και ως συμπλήρωμα. Οι διαφορετικές αυτές μορφές δεν πρέπει να θεωρούνται ισοδύναμες όταν γίνεται λόγος για πιθανές επιδράσεις στην υγεία.

Σύμφωνα με το National Center for Complementary and Integrative Health, το τζίντζερ μπορεί να βοηθήσει σε ορισμένες περιπτώσεις ναυτίας της εγκυμοσύνης. Αντίθετα, τα στοιχεία για τη ναυτία που σχετίζεται με χημειοθεραπεία είναι αβέβαια και δεν δικαιολογούν τον ισχυρισμό ότι το τζίντζερ την ανακουφίζει αξιόπιστα. Το τζίντζερ μπορεί επίσης να προκαλέσει γαστρεντερικές ενοχλήσεις και να αλληλεπιδράσει με φάρμακα.

Βασιλικός στο φαγητό

Ο βασιλικός είναι ένα από τα πιο γνωστά μυρωδικά της μεσογειακής κουζίνας και χρησιμοποιείται επίσης σε πολλές ασιατικές συνταγές, ανάλογα με την ποικιλία. Ταιριάζει σε ντομάτα, σαλάτες, σάλτσες, πέστο και πολλά άλλα πιάτα.

Ισχυρισμοί ότι ο βασιλικός αντιμετωπίζει τον βήχα, βελτιώνει την πέψη, ενισχύει το νευρικό σύστημα ή λειτουργεί ως αφροδισιακό δεν πρέπει να παρουσιάζονται ως αποδεδειγμένα γεγονότα χωρίς ακριβή τεκμηρίωση. Σε ένα άρθρο διατροφής είναι πιο σωστό να δίνεται έμφαση στη γεύση και τη χρήση του στη μαγειρική.

Κάρι στο φαγητό

Το κάρι δεν είναι ένα μόνο μπαχαρικό, αλλά όρος που χρησιμοποιείται για διαφορετικά μείγματα μπαχαρικών. Ανάλογα με τη συνταγή, μπορεί να περιέχει κουρκουμά, τζίντζερ, κόλιανδρο, κύμινο, κανέλα ή άλλα συστατικά. Επειδή η σύνθεση διαφέρει, δεν είναι σωστό να αποδίδεται σε κάθε μείγμα κάρι η ίδια διατροφική αξία ή η ίδια επίδραση στην υγεία.

Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται συχνά στον κουρκουμά και την κουρκουμίνη. Ωστόσο, σύμφωνα με την αξιολόγηση του National Center for Complementary and Integrative Health, για πολλές από τις προβαλλόμενες χρήσεις δεν υπάρχουν αρκετά στοιχεία ώστε να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα. Ο κουρκουμάς ή το κάρι δεν πρέπει επομένως να παρουσιάζονται ως αντικαρκινικοί παράγοντες.

Επιπλέον, ορισμένα σκευάσματα κουρκουμίνης με αυξημένη βιοδιαθεσιμότητα έχουν συσχετιστεί με ηπατική βλάβη. Αυτό υπογραμμίζει ξανά τη διαφορά ανάμεσα στη συνηθισμένη χρήση μπαχαρικών στο φαγητό και στη λήψη συμπυκνωμένων συμπληρωμάτων.

Τα βότανα και τα μπαχαρικά μπορούν να κάνουν το φαγητό πιο ενδιαφέρον και ποικίλο. Είναι όμως καλύτερο να τα επιλέγουμε κυρίως για τη γεύση και τη μαγειρική τους χρήση και όχι επειδή συνοδεύονται από υπερβολικές υποσχέσεις υγείας. Όταν χρησιμοποιούνται συμπληρώματα ή συμπυκνωμένα εκχυλίσματα, οι πιθανές επιδράσεις και οι κίνδυνοι μπορεί να διαφέρουν σημαντικά από εκείνους της απλής χρήσης στη μαγειρική.

Πηγές: NCCIH – Garlic; PubMed – Chili Pepper Consumption and Mortality; NCCIH – Ginger; NCCIH – Turmeric