Φάτε τσίλι για την υγεία

Τσίλι και υγεία: τι δείχνει πραγματικά η έρευνα

Το τσίλι προσθέτει ένταση, άρωμα και χαρακτήρα σε πολλά φαγητά. Η χαρακτηριστική αίσθηση καύσου οφείλεται κυρίως στην καψαϊκίνη, μια ουσία που ενεργοποιεί υποδοχείς οι οποίοι συμμετέχουν στην αντίληψη της θερμότητας και του πόνου. Οι επιστήμονες έχουν μελετήσει κατά πόσο η καψαϊκίνη επηρεάζει την ενεργειακή δαπάνη, την όρεξη και τη μετάδοση ορισμένων σημάτων πόνου. Τα αποτελέσματα είναι ενδιαφέροντα, αλλά πολύ πιο μετριοπαθή από τους ισχυρισμούς ότι το τσίλι αδυνατίζει από μόνο του, προλαμβάνει τον καρκίνο ή μπορεί να αντικαταστήσει μια ιατρική θεραπεία.

Το τσίλι μπορεί να αποτελεί μέρος μιας υγιεινής και ποικίλης διατροφής. Για την υγεία, όμως, έχουν πολύ μεγαλύτερη σημασία το συνολικό διατροφικό πρότυπο, η τακτική σωματική δραστηριότητα, ο ύπνος, η αποκατάσταση και οι υπόλοιπες καθημερινές συνήθειες. Το σκόρδο και το τζίντζερ προσθέτουν γεύση και διαφορετικές φυτικές ενώσεις, αλλά ούτε αυτά είναι θαυματουργές θεραπείες.

Τσίλι και απώλεια βάρους
Η καψαϊκίνη μπορεί να αυξήσει προσωρινά την παραγωγή θερμότητας του οργανισμού και να επηρεάσει ελαφρώς την όρεξη. Μια μετα-ανάλυση τυχαιοποιημένων μελετών σε ενήλικες με υπέρβαρο ή παχυσαρκία βρήκε μικρές μέσες μειώσεις στο σωματικό βάρος, στον δείκτη μάζας σώματος και στην περίμετρο της μέσης. Η μέση μεταβολή του βάρους ήταν, ωστόσο, περίπου μισό κιλό και όχι αρκετά κιλά τον χρόνο.

Δεν μπορεί, επομένως, να προβλεφθεί συγκεκριμένη απώλεια βάρους από την κατανάλωση τριών καυτερών γευμάτων την εβδομάδα. Η πιθανή επίδραση είναι μικρή και μπορεί να διαφέρει ανάλογα με το άτομο, τη δόση και το προϊόν που χρησιμοποιείται. Για τη μακροχρόνια διαχείριση του βάρους είναι πολύ σημαντικότερα το συνολικό ενεργειακό ισοζύγιο, η ποιότητα της διατροφής, η καθημερινή κίνηση και οι συνήθειες που μπορούν να διατηρηθούν.

Το τσίλι μπορεί παρ’ όλα αυτά να είναι χρήσιμο στην κουζίνα. Η έντονη γεύση του μπορεί να κάνει πιο ελκυστικά τα λαχανικά, τα όσπρια, τα ψάρια, τις σούπες και τα μαγειρευτά, χωρίς να απαιτούνται απαραίτητα μεγάλες ποσότητες ζάχαρης ή ενεργειακά πλούσιων σαλτσών. Η καυτερή γεύση, βέβαια, δεν κάνει αυτομάτως ένα γεύμα υγιεινό.

Καψαϊκίνη και πόνος
Η καψαϊκίνη διεγείρει αρχικά τις νευρικές απολήξεις που μεταδίδουν την αίσθηση θερμότητας και καύσου. Όταν εφαρμόζεται τοπικά σε υψηλή, φαρμακευτική συγκέντρωση, μπορεί στη συνέχεια να μειώσει την ευαισθησία ορισμένων νεύρων που μεταφέρουν σήματα πόνου. Για τον λόγο αυτό υπάρχουν εγκεκριμένα επιθέματα καψαϊκίνης για συγκεκριμένες μορφές περιφερικού νευροπαθητικού πόνου σε ενήλικες, τα οποία εφαρμόζονται από επαγγελματία υγείας.

Αυτό δεν είναι το ίδιο με την κατανάλωση τσίλι. Ένα καυτερό γεύμα δεν αναισθητοποιεί το νευρικό σύστημα και δεν θεραπεύει τον πονοκέφαλο, την αρθρίτιδα, τα εγκαύματα, τα έλκη ή την ψωρίαση. Τα συμπυκνωμένα προϊόντα καψαϊκίνης μπορούν να προκαλέσουν έντονο κάψιμο, πόνο, ερυθρότητα και ερεθισμό. Πρέπει να χρησιμοποιούνται σύμφωνα με τις επίσημες οδηγίες και όχι αυθαίρετα σε τραυματισμένο ή ερεθισμένο δέρμα.

Μπορεί το τσίλι να προλάβει τον καρκίνο;
Η καψαϊκίνη έχει μελετηθεί σε κυτταρικές καλλιέργειες και ζωικά μοντέλα, όπου έχουν παρατηρηθεί επιδράσεις σε διάφορες βιολογικές διεργασίες. Αυτά τα εργαστηριακά αποτελέσματα μπορούν να καθοδηγήσουν περαιτέρω έρευνα, αλλά δεν αποδεικνύουν ότι η κατανάλωση τσίλι προλαμβάνει ή θεραπεύει τον καρκίνο στους ανθρώπους.

Δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία ότι το τσίλι προστατεύει από τον καρκίνο των ωοθηκών, του παγκρέατος ή από άλλους καρκίνους. Οι πληθυσμιακές μελέτες μπορούν να εντοπίσουν συσχετίσεις ανάμεσα στις διατροφικές συνήθειες και την υγεία, αλλά δεν αποδεικνύουν ότι ένα μεμονωμένο τρόφιμο ευθύνεται για το αποτέλεσμα. Η πρόληψη βασίζεται περισσότερο στην αποφυγή του καπνίσματος, στον περιορισμό του αλκοόλ, στη σωματική δραστηριότητα, στη διατήρηση υγιούς βάρους και σε μια διατροφή πλούσια σε λαχανικά, φρούτα, όσπρια και προϊόντα ολικής άλεσης.

Βιταμίνη C, ανοσοποιητικό και κρυολόγημα
Το φρέσκο τσίλι και οι πιπεριές μπορούν να συμβάλουν στην πρόσληψη βιταμίνης C. Η ποσότητα εξαρτάται από την ποικιλία, τον βαθμό ωρίμανσης, την αποθήκευση και τον τρόπο μαγειρέματος. Η βιταμίνη C συμμετέχει, μεταξύ άλλων, στον σχηματισμό κολλαγόνου και στη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος. Στην Apuls μπορείτε να βρείτε περισσότερες πληροφορίες για τη βιταμίνη C και τα σχετικά προϊόντα.

Το γεγονός ότι ένα τρόφιμο περιέχει βιταμίνη C δεν σημαίνει ότι προλαμβάνει το κρυολόγημα ή τη γρίπη. Η τακτική λήψη συμπληρωμάτων βιταμίνης C δεν μειώνει τη συχνότητα του κοινού κρυολογήματος στον γενικό πληθυσμό, αν και σε ορισμένες μελέτες μείωσε ελαφρώς τη διάρκειά του. Το τσίλι δεν αντικαθιστά τον εμβολιασμό, την υγιεινή των χεριών, την ανάπαυση ή την ιατρική αξιολόγηση όταν αυτή είναι απαραίτητη.

Υπερβολικοί είναι επίσης οι ισχυρισμοί ότι το τσίλι προλαμβάνει τους θρόμβους, θεραπεύει το προεμμηνορροϊκό σύνδρομο ή λειτουργεί ως φυσικό «χάπι ευτυχίας». Ένα πολύ καυτερό γεύμα μπορεί προσωρινά να προκαλέσει ζέστη, εφίδρωση και μια ευχάριστη αίσθηση, αλλά δεν αποτελεί θεραπεία για διαταραχές της διάθεσης, ορμονικά συμπτώματα ή καρδιαγγειακές παθήσεις.

Σκόρδο και τζίντζερ ως γευστικοί συνδυασμοί
Το σκόρδο και το τζίντζερ ταιριάζουν με το τσίλι σε πολλά ασιατικά, αφρικανικά και λατινοαμερικανικά πιάτα. Προσθέτουν άρωμα και μπορούν να διευκολύνουν την παρασκευή ποικίλων γευμάτων με λαχανικά, όσπρια, ψάρια και δημητριακά ολικής άλεσης.

Μελέτες για το σκόρδο, οι οποίες συχνά χρησιμοποιούν τυποποιημένα συμπληρώματα, δείχνουν μικρές βελτιώσεις σε ορισμένους παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου, όπως η αρτηριακή πίεση και ορισμένες τιμές των λιπιδίων του αίματος. Αυτό δεν αποδεικνύει ότι το σκόρδο προλαμβάνει το έμφραγμα, τον καρκίνο ή τις λοιμώξεις. Τα αποτελέσματα από συμπυκνωμένα σκευάσματα δεν μπορούν επίσης να μεταφερθούν απευθείας στις ποσότητες που χρησιμοποιούνται στη μαγειρική. Οι υψηλές δόσεις μπορεί να προκαλέσουν ανεπιθύμητες ενέργειες και να αλληλεπιδράσουν με φάρμακα, ιδιαίτερα με εκείνα που επηρεάζουν την πήξη του αίματος.

Για το τζίντζερ, τα πιο πειστικά δεδομένα αφορούν ορισμένες μορφές ναυτίας. Μπορεί να βοηθήσει στη μείωση της ναυτίας της εγκυμοσύνης σε ορισμένες γυναίκες, αν και τα αποτελέσματα για τον έμετο είναι λιγότερο σταθερά. Σε περίπτωση έντονου εμέτου, απώλειας βάρους, αφυδάτωσης ή δυσκολίας διατήρησης τροφής και υγρών απαιτείται ιατρική αξιολόγηση. Κατά την εγκυμοσύνη, η χρήση συμπυκνωμένων φυτικών σκευασμάτων πρέπει να συζητείται με γιατρό, μαία ή φαρμακοποιό.

Δεν υπάρχουν επαρκείς αποδείξεις ότι το τζίντζερ προλαμβάνει γενικά τις ιογενείς λοιμώξεις, ανακουφίζει κάθε είδος πονοκεφάλου ή θεραπεύει αποτελεσματικά την αρθρίτιδα. Τα αποτελέσματα μελετών με συγκεκριμένα εκχυλίσματα και δοσολογίες δεν πρέπει να μετατρέπονται σε γενικές υποσχέσεις για το φρέσκο τζίντζερ που χρησιμοποιείται στο φαγητό.

Πώς να χρησιμοποιείτε το τσίλι με ασφάλεια
Αν δεν έχετε συνηθίσει τα καυτερά φαγητά, ξεκινήστε με μικρή ποσότητα. Η ένταση διαφέρει σημαντικά μεταξύ των ποικιλιών. Μεγάλο μέρος της καψαϊκίνης βρίσκεται στις ανοιχτόχρωμες εσωτερικές μεμβράνες της πιπεριάς και όχι μόνο στους σπόρους. Πλένετε καλά τα χέρια σας μετά το κόψιμο και αποφεύγετε να αγγίζετε τα μάτια ή το πρόσωπό σας. Για πολύ καυτερές ποικιλίες μπορεί να είναι χρήσιμα τα γάντια.

Μπορείτε να προσθέσετε τσίλι σε σούπες, μαγειρευτά, πιάτα στο τηγάνι, μαρινάδες και συνταγές με φασόλια ή φακές. Συμπληρώστε το γεύμα με λαχανικά, μια κατάλληλη πηγή πρωτεΐνης και, ανάλογα με τις ανάγκες σας, προϊόντα ολικής άλεσης, ρύζι ή πατάτες. Το γάλα, το γιαούρτι ή άλλα τρόφιμα που περιέχουν λίπος μπορούν να ανακουφίσουν το κάψιμο καλύτερα από το νερό, επειδή η καψαϊκίνη είναι λιποδιαλυτή.

Σε ορισμένους ανθρώπους τα καυτερά τρόφιμα επιδεινώνουν την καούρα, τον κοιλιακό πόνο ή τις εντερικές ενοχλήσεις. Αν το τσίλι χειροτερεύει τα συμπτώματά σας, δεν υπάρχει λόγος υγείας να πιέζεστε να το καταναλώνετε. Προσαρμόστε την ποσότητα στη γεύση και την ανοχή σας. Το τσίλι είναι κυρίως ένα γευστικό συστατικό μιας ποικίλης διατροφής, όχι φάρμακο ή σύντομος δρόμος για την απώλεια βάρους.

Πηγές: British Journal of Nutrition – καψαϊκίνη και σωματικό βάρος | EMA – επίθεμα καψαϊκίνης για τον νευροπαθητικό πόνο | Ελληνική Αντικαρκινική Εταιρεία – διατροφή και πρόληψη του καρκίνου | Cochrane – βιταμίνη C και κοινό κρυολόγημα | Nutrition Reviews – σκόρδο και καρδιαγγειακοί παράγοντες κινδύνου | Phytotherapy Research – τζίντζερ και ναυτία της εγκυμοσύνης.